Jak jedynkę budowano

Tworząc nową aranżację przestrzeni muzealnej w Muzeum Miasta Piastowa, będącego częścią Piastowskiego Archiwum Miejskiego, można w starych szufladach wyszperać ciekawe dokumenty. Do takich niewątpliwie należą materiały dotyczące działalności Komitetu Budowy Szkoły Podstawowej im. Stanisława Staszica. Problem z rozwojem oświaty od zawsze był tematem niełatwym, stawiającym wiele wyzwań. Pierwsze znane nam zebranie Komitetu odbyło się 14 stycznia 1928 r. Poświęcone było m.in. wyborom prezydium oraz referatowi o stanie Szkoły Powszechnej w Piastowie. Na kolejnym spotkaniu, cztery dni później, podzielono funkcje. Przewodniczącym został Józef Grodecki. Ze sprawozdania kierownika szkoły, pani Jelinkowej wynikało, że szkoła jest przepełniona, a starania u lokalnych władz o przydzielenie dodatkowych pomieszczeń nie przynosiły pozytywnego rezultatu. Podobnie jak starania o budowę nowej szkoły podjęte przez przewodniczącego Grodeckiego w kuratorium oświaty.

Komitet budowy szkoły rozpoczął swoje starania od wysyłania pism do wszelkich możliwych instytucji państwowych. W piśmie kierowanym do Wydziału Powiatowego Sejmiku Warszawskiego możemy przeczytać, że mieszcząca się w 4 izbach 11-oddziałowa szkoła nie spełnia pokładanych nadziei w niesieniu kaganka oświaty dla miejscowości, która dynamicznie się rozwija. Komitet budowy widzi możliwość polepszenia warunków oświatowych poprzez budowę nowej placówki na placu zakupionym od kolei państwowych na preferencyjnych warunkach. Wszak wówczas Piastów zamieszkiwany był przez licznie pracujących kolejarzy, którzy w swojej miejscowości chcieli kształcić swoje potomstwo.

Na kolejnym zebraniu Komitetu w dniu 18 czerwca 1928 r. przewodniczący Józef Grodecki informował o odbytym spotkaniu ze starostą, którego tematem było udzielenie kredytu na budowę nowej szkoły. Udzielenie takiego wsparcia było jednak niemożliwe bez utworzenia samoistnej gminy – organu odpowiedzialnego za bezpośredni nadzór nad oświatą na danym terenie. Czekając na ten krok Komitet nie spoczął na laurach i przystąpił do rozmów z przedstawicielami kolei o zakup odpowiedniej działki pod budowę szkoły. 29 października 1928 r. przewodniczący Grodecki referował przebieg rozmów z koleją państwową na temat placu. Z przedstawionych dwóch wariantów wybrano ten położony bliżej stacji PKP, obok alei topolowej (teren dzisiejszego liceum ogólnokształcącego). Tu jednak spotkano się z impasem. W dniu 30 listopada 1929 r. Dyrekcja Kolei Państwowych w piśmie do Zarządu Komitetu poinformowała, że Ministerstwo Komunikacji zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, nie może odsprzedać placu pod budowę szkoły Komitetowi, który nie był osobą prawną. Poniższe może być odsprzedane na rzecz gminy, na której szkoła jest budowana. Wówczas jeszcze gminy Piastów nie było…

Wobec powyższego proces związany z pozyskaniem gruntu pod budowę szkoły został zawieszony do czasu utworzenia nowej jednostki terytorialnej. Jej utworzenie było także na rękę ościennym gminom. Świadczyć o tym może przekazanie pisma z magistratu pruszkowskiego, który w dniu 1 sierpnia 1930 r. poinformował, że w związku z odłączeniem od Pruszkowa samoistnej gminy Piastów, podanie komitetu o wyjednanie u Dyrekcji Kolei Placu pod budowę nowej szkoły staje się bezprzedmiotowe.

Na przełomie lat 1933 i 1934 wydawałoby się, że sprawa zakupu placu pod budowę szkoły im. Stanisława Staszica jest już na finiszu. Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych poleciła Zarządowi Gminy Piastów stawić się w dniu 25 stycznia 1934 r. w kancelarii notarialnej Siennickiego w Gmachu Wydziału Hipotecznego w Warszawie w celu zawarcia umowy kupna-sprzedaży działki gruntu kolejowego o powierzchni 11700 m² przy przystanku Piastów pod budowę szkoły. Zarząd Gminy nie dysponując odpowiednią kwotą za zakup działki zwrócił się o przekazanie zgromadzonych środków finansowych do komitetu budowy celem ich wpłaty na powyższy cel. Prawdopodobnie zebrana suma nie była wystarczająca, gdyż w dniu 23 stycznia 1934 r. Zarząd Gminy poinformował Komitet o podjęciu uchwały wstrzymującej zakup gruntu pod placówkę oświatową z powodu krytycznego stanu finansów.

Komitet budowy szkoły mimo braku środków z gminy na zakup działki nie zaniechał działań mających na celu powiększenie istniejącej placówki. W dniu 20 maja 1934 r. wystąpił do Dyrektora Kolei Państwowych z prośbą o nadbudowę jednego piętra w budynku kolejowym z przeznaczeniem na szkołę. Wniosek ten jednak spotkał się z odmową.

Jak wiemy dziś przedmiotowy plac został zakupiony m. in. z dobrowolnych składek mieszkańców Piastowa. Protokół z kolejnego posiedzenia Komitetu przewidywał rozpoczęcie budowy szkoły. Powstała ona do dnia 1 kwietnia 1936 r. ale jej pierwotne przeznaczenie nie zostało nigdy zrealizowane. Szkoła im. Stanisława Staszica mieściła się nadal w budynku kolejowym położonym przy ul. 11 Listopada 8 do chwili zawieszenia jej działalności. Doczekała się budowy nowej siedziby w innej lokalizacji – przy ul. Brandta 22.

Daniel Dalecki

Dyrektor Piastowskiego Archiwum Miejskiego