Koronawirus w pytaniach

Niepokojąca świat od kilku miesięcy epidemia koronawirusa COVID-19 dotarła także do Polski. Informacje na jej temat przekazywane są przez wszystkie środki masowego przekazu. Mimo to odnotowujemy wiele pytań, które niepokoją Polaków, stąd też tym razem w ramach artykułu o zdrowiu, prezentujemy serię pytań i odpowiedzi dotyczących tego problemu.

Wiele osób twierdzi, że za miesiąc lub dwa nikt nie będzie już o tym wirusie pamiętać, mają rację?

Biorąc pod uwagę dotychczasowe doświadczenia z Chin, Włoch i Korei, 2 miesiące trwa faza szybkiego wzrostu zachorowań, a wygaszanie kolejny miesiąc i może nawet dłużej. Dlatego nie sądzę, aby za 2 miesiące było po epidemii w Europie. Raczej przygotowałbym się na trudne wakacje.

Pojawiają się informacje, że po wyleczeniu można ponownie zachorować. Dlaczego tak się dzieje?

Zdrowy człowiek po około 7 dniach od zakażenia wytwarza już tzw. przeciwciała, czyli białka odpornościowe, które chronią przed ponownym zachorowaniem. Niewielka część osób może mieć zaburzenie w układzie odporności i nie wytwarza tych przeciwciał, takie osoby mogą ponownie zachorować. Na szczęście jest to sytuacja bardzo rzadka i nie wpływa na rozwój epidemii. Natomiast jest drugi problem, bo wirus cały czas mutuje, czyli zmienia swoją strukturę. Jeśli te mutacje będą poważne, to wirus może zmienić się tak silnie, że przechorowanie poprzedniej wersji nie będzie dawało odporności przeciw mutantowi. Na razie nie ma takich mutacji, ale to dopiero początek historii koronawirusa.

Jak zwiększyć swoją odporność w walce z wirusami? Czy suplementacja witaminami jest skuteczna?

Nie ma de facto leków na rynku ani suplementów diety, które poprawiałyby odporność. Nie wolno wierzyć reklamom witamin i suplementów. Najlepiej na odporność wpływa sen, zdrowa dieta, aktywność fizyczna i miłość.

Jeśli zamkną jakieś miasto, to jak będzie wyglądała np. dostawa produktów do sklepów?

To zadanie dla nas wszystkich, bo dostawy do sklepów będą przepuszczane przez kordony, ale ze sklepu do klienta trzeba będzie dostarczyć produkty innymi drogami niż osobista obecność w sklepie np. kurier, dron, e-zakupy, tak udało się w Chinach wyeliminować tłok w sklepach, tak samo można zrobić z cateringiem.

Czy zapobiegawczo czosnek cebula, zwiększą od razu odporność? Jak się chronić?

Czosnek, cebula, czarny bez, imbir mają działanie wspomagające w walce z wirusami, ale nie są swoistym lekiem przeciw koronawirusowi, dlatego możemy je stosować, jak przy innych infekcjach, ale nie ma gwarancji, że to zwalczy wirusa.

fot. shutterstock

Czym wyleczono chorych na koronawirusa? Czy zostaje uśpiony czy pozbywamy się go na zawsze?

70% chorych na zapalenie płuc koronawirusowe udaje się wyleczyć dzięki respiratorowi i podaniu 100% tlenu. Leczenie trwa 2 tygodnie, na OIT. Pacjenta zawsze się usypia, żeby nie walczył z maszyną która za niego oddycha, a jednocześnie miał mniejsze zapotrzebowanie na tlen. Jest to tzw. śpiączka farmakologiczna.

Czy jeżeli zrobi się dużo cieplej (będzie 30 stopni Celsjusza), to czy koronawirus będzie się mniej rozprzestrzeniać/trudniej będzie się nim zarazić? Czy jest możliwe, aby nasz układ immunologiczny sam sobie poradził ze koronawirusem i się na niego uodpornił? Nie jestem ekspertem w tych sprawach, ale słyszałem, że nasz układ odpornościowy jest na tyle „inteligentny”, że potrafi nauczyć się rozpoznawać konkretne szczepy wirusów i je potem zwalczać. Czy jest to możliwe wobec koronawirusa SARS-CoV-2? Czy jedynym rozwiązaniem jest po prostu czekać na lek/szczepionkę?

Wirus rzeczywiście w wyższych temperaturach szybciej ginie na powierzchniach, ale trzeba pamiętać, że w naszym organizmie żyje doskonale w temp. 37 stopni, dlatego nie spodziewam się, aby letnie upały przerwały epidemię. Pamiętajmy, że zarażamy się najczęściej drogą kropelkową, czyli temperatura otoczenia nie ma na to wpływu. Układ immunologiczny w 8/10 przypadków radzi sobie doskonale z tym wirusem. Dlatego większość osób choruje łagodnie i zdrowieje w ciągu tygodnia. Powikłania dotyczą tych ludzi, którzy mają uszkodzony układ odporności albo przez zaawansowany wiek, albo przez chorobę przewlekłą płuc lub serca.

Czy używanie antybiotyków w innych chorobach będzie miał potencjalny wpływ na siłę oddziaływania koronawirusa?

Antybiotyki nie działają na wirusy, ich nadużywanie zaburza również odporność przeciwko infekcjom wirusowym dlatego, że uszkadza biologiczną mikrobiotę. Dlatego przestrzegamy, aby w żadnej sytuacji nie nadużywać antybiotyków.

fot. shutterstock

Jaka jest szansa w Pana ocenie ze ten wirus jest początkiem końca obecnego świata?

Ta epidemia jest kolejnym sygnałem od Ziemi i natury, że jeśli człowiek nie zmieni swojego postępowania, to niebawem gatunek ludzki zniknie, ponieważ robimy wszystko, aby takie kataklizmy jak zmiana klimatu, smog i epidemie atakowały ludzi w wyniku zniszczenia naturalnego środowiska. Jest nas za dużo na Ziemi i zbyt agresywnie ją traktujemy, dlatego pojawiają się nowe plagi jak np. wirus Ebola, ZIKA czy lekooporne bakterie.

Czy możliwe jest, że może zachorować od 20 do 70% populacji?

Ponieważ wirus jest nowy dla ludzkości, prędzej czy później większość z nas musi zachorować, ważne aby to się rozłożyło w czasie, bo jak na raz zachoruje 2 miliardy ludzi to wszystko stanie.

Czy faktycznie koronawirusa można przechodzić jak zwykle przeziębienie?

Tak, wiele osób ma tylko gorączkę i kaszel, ale zwykle nie ma kataru. To przypomina zwykłe przeziębienie, im osoba chora jest młodsza, tym zwykle przebieg choroby jest łagodniejszy.

Co sprawia, że dzieci do 10 roku życia przechodzą chorobę stosunkowo lekko, oraz jak przedstawia się sytuacja w przypadku dzieci ze słabszym systemem odpornościowym i skłonnością do infekcji?

Nie wiemy dlaczego dzieci chorują lżej niż dorośli, jest kilka hipotez, jedna z nich mówi o słabszym układzie odporności u dzieci, w tym sensie, że nie ulega tak silnemu pobudzeniu w czasie zakażenia, stąd brak gorączki i innych silnych objawów, ale na ostateczne wyjaśnienie tej zagadki musimy jeszcze poczekać.

Czy to prawda, że leki na nadciśnienie pomagają (osobom, które je zażywają oczywiście) przejść łagodniej chorobę COVID-19? (chodzi o wpływ na ACE2)

Leki z tej grupy hamują enzym, który jest receptorem dla wirusa, ale nie ma żadnych badań które potwierdzałyby że ich stosowanie zapobiega infekcji. Może być dokładnie odwrotnie, bo osoby które biorą te leki mogą mieć nadprodukcję tych receptorów. Dlatego unikałbym eksperymentów z tą grupą leków.

fot. shutterstock

Jaki poziom zapasów zrobić? ile kg makaronu, ryżu, mięsa, innych produktów?

Uważam, że w tej chwili nie ma sensu robić większych zapasów niż na 2-3 dni, ponieważ nic nie wskazuje na to ażeby miało czegokolwiek zabraknąć w zaopatrzeniu. Nawet w krajach, w których ogłoszono ścisłą kwarantannę nie brakuje żywności i produktów pierwszej potrzeby. Robienie zapasów uważam za kompensację stresu i dużo z tego co kupimy może się zmarnować, więc nie warto.

Czy alkohol chroni przed koronawirusem? Myślimy tu o „dezynfekowaniu” się wewnętrznym.

Alkohol zabija wirusy w stężeniu powyżej 70% w postaci środków do dezynfekcji skóry lub powierzchni. Niestety alkohol przyjmowany doustnie nie zabija wirusów, a w tym stężeniu może uszkodzić błony śluzowe. Dlatego nie polecamy przyjmowania doustnie silnych alkoholi. A w niższych stężeniach alkohol po prostu nie działa.

Czy pana zdaniem osoby z najbliższego otoczenia chorych powinny być badane na obecność wirusa, czy powinno czekać się na wystąpienie objawów? Czy w ogóle można nie zarazić się mieszkając z chorą osobą pod jednym dachem?

Nie ma w tej chwili wskazań do badania u osoby z kontaktu ponieważ okres zakaźności zaczyna się wraz z pojawieniem się pierwszych objawów. Dlatego pobranie materiału do badania przed pojawieniem się objawów mogłoby dać wynik fałszywie ujemny.

W mediach często pojawia się przekaz typu ,,grypa groźniejsza”. Faktycznie powinniśmy się bardziej obawiać grypy? Czy to tylko taka gadanina w celu uspokojenia ludzi i niewywoływania paniki. Jakie są istotne różnice między koronawirusem a grypą? Kilka razy dziennie pojawiają się nowe artykuły z nowymi ,,newsami” – jedne przeczą drugim. Czy mógłby Pan w tej kwestii rozwiać nasze wątpliwości i ujednolicić ten chaos informacyjny?

Grypa nie powinna być porównywana z koronawirusem pod względem ciężkości zakażenia dlatego, że nie do końca możemy policzyć rzeczywistą liczbę chorych na grypę, bo nie wykonujemy u każdego podejrzanego badania wirusologicznego. Mamy tylko dane szacunkowe wg. których koronawirus może być ok. 10 razy częściej odpowiedzialny za zapalenie płuc wirusowe niż zapalenie grypy. Natomiast śmiertelność z powodu zapalenia płuc wirusowego jest podobna w grypie jak i w koronawirusie. Dlatego nie można mówić czy koronawirus jest gorszy niż grypa, bo to jakby mówić czy lepsza gruźlica czy dżuma.

Czy alkohol metylowy działa na koronawirusa tak samo skutecznie jak etylowy?

Alkohol metylowy jest trucizną i nie należy go pod żadnym pozorem dotykać. Jego działanie przeciwwirusowe jest nieznane. We wszystkich preparatach dezynfekcyjnych używamy alkoholu etylowego albo izopropylowego.

Czy warto zaopatrzyć się w kilkulitrowe butle z tlenem w aerozolu tego typu? Do wdychania w razie trudności w oddychaniu. Podobno tlenoterapia to główny kierunek leczenia zarażonych?

Stosowanie tlenu w warunkach domowych nie ma kompletnie sensu, gdyż u osoby z ciężkim zapaleniem płuc konieczna jest podaż tlenu pod zwiększonym ciśnieniem przez respirator. Dlatego kupowanie butli z tlenem do domu uważam za nieuzasadnione.

fot. shutterstock

Czy szybkie testy wykonane w Korei to testy na przeciwciała? Czemu nie mamy takich w Polsce?

Szybkie testy mogą oznaczać 3-4 godz. test genetyczny w kierunku wirusa obecnego w nosie lub w gardle, albo szybki test w kierunku przeciwciał obecnych we krwi. Każdy z tych testów ma inne zastosowanie. Jeden bada czy wirus jeszcze jest w organizmie, drugi bada czy organizm wytworzył już odporność przeciw wirusowi. Oba rodzaje testów są już dostępne w Polsce.

Czy rzeczywiście osoby wyzdrowiałe z koronawirusa mogą mieć nieodwracalne zmiany w płucach?

Mamy wciąż zbyt mało informacji, aby jednoznacznie stwierdzić, że zmiany zapalne w płucach po przechorowaniu koronawirusa są nieodwracalne, ale wiele wskazuje na to, że osoby, które przebyły ciężkie zapalenie płuc koronawirusowe będą miały trwałe uszkodzenie płuc. Natomiast tkanka płucna ma ogromne rezerwy, co może oznaczać, że te osoby nie będą miały przewlekłych problemów z oddychaniem.

Czy osoba młoda, ale przewlekle chora na serce (tachykardia i pogrubione dwie zastawki – powikłania po innej chorobie) jest narażona w takim samym stopniu jak osoby starsze, które najwcześniej umierają na koronawirusa?

Przewlekłe choroby serca i płuc są czynnikiem ryzyka, ale znaczenie ma tu także wiek, osoby starsze, ponad 50-60 lat mają zdecydowanie więcej powikłań.

Czy wrócą komercyjne badania na zakażenie nowym koronawirusem? Dlaczego z nich zrezygnowano?

Badania komercyjne na pewno wrócą, ale we wszystkich, w których funkcjonuje „zdrowy” system ochrony zdrowia te badania muszą być bezpłatne, bo jest wiele osób, których nie stać na wydatek 500 zł, a muszą mieć takie badanie przeprowadzone. Natomiast zostawiam otwarte pytanie czy w wolnym, demokratycznym kraju ktoś kto chce sobie zrobić badanie za pieniądze ma do tego prawo, czy powinien skorzystać z systemu badań prywatnych. Z mojego doświadczenia wynika, że wiele osób, które chcą to badanie wykonać za własne pieniądze, robią to ze strachu a nie z rzeczywistych wskazań.

Jestem chory na chorobę Crohna, zażywam asamax i entocort. Moja choroba przebiega bardzo łagodnie, bezobjawowo wręcz. Jednak niedawno przepisano mi lek immunosupresyjny imuran. Miałem zbadać krew po dziesięciu dniach zażywania go i w razie jakby nie było skutków ubocznych zmniejszyć dawkę. Zbadałem i wszystko jest w porządku, tylko szczerze mówiąc boję się zwiększać dawkę i zażywać ten lek w ogóle. Boję się, że ucierpi na tym moja odporność i tylko sobie zaszkodzę. Co robić w tej sytuacji?

Biorąc leki immunosupresyjne jesteś w grupie ryzyka powikłań choroby koronawirusowej. Dlatego w okresie epidemii musisz być szczególnie ostrożny aby nie zostać zakażonym.

fot. shutterstock

Czy możliwe jest być naturalnie odpornym na koronawirusa? Mam znajomych, którzy co roku są schorowani, a jednak ja nie pamiętam nawet przeziębienia od 10 lat.

Wśród 7 mld ludzi może znaleźć się ktoś, kto posiada naturalną odporność przeciw koronawirusowi, ale jest to zjawisko ultra rzadkie i nie powstrzyma epidemii.

Czy jest szansa na reaktywację epidemii w jesiennym okresie? Tzn. jak to wygląda na tle ewentualnych poprzednich przypadków innych epidemii?

Nie ma żadnych przesłanek, aby sądzić, że wirus do kolejnego sezonu jesienno-zimowego zupełnie wygaśnie. Dlatego można spodziewać się reaktywacji wirusa podobnie jak grypy sezonowej.

Czy powstanie wirusa o takim potencjale przenoszenia się i zakaźności jest częste? Chyba nie każdy wirus ma tak wiele możliwości przenoszenia się (z tego co wiem to kropelkowo, między matką, a dzieckiem, w „aerozolu”).

Powstanie takiego wirusa w ostatnich 20 latach miało miejsce trzykrotnie – 2002 r – SARS, 2012 r. – MERS, 2019 – ten nowy wirus. Każdy z nich miał możliwość przenoszenia się.

Czy mutacje wirusa są częste?

Mutacje wirusa RNA są częste. Jako przykład można podać wirusa grupy, który jest właśnie wirusem RNA i nieustanie mutuje.

Możliwe jest uśpienie wirusa i wyjście po czasie (mam na myśli granicę ciało-mózg). Podobno wirus może się ukryć, że tak to nazwę?

Nie opisano dotychczas ataku wirusa na mózg i nie ma żadnych przesłanek, że wirus może przejść fazę utajoną.

opracował:

dr n. med. Mateusz Kuczabski

Dyrektor SPZOZ Piastun

fot. shutterstock

Ekspertem udzielającym odpowiedzi jest dr Paweł Grzesiowski – pediatra, immunolog. Materiał opracowano na podstawie czatu internetowego (www.wykop.pl)