Obchody Dnia Pamięci

2 października, w dniu Narodowego Dnia Pamięci Ludności Cywilnej Powstańczej Warszawy, w Pruszkowie odbyły się obchody Dnia Pamięci Więźniów Obozu Dulag 121 i Niosących Im Pomoc, które zostały zorganizowane przez Powiat Pruszkowski, Miasto Pruszków, Instytut Pamięci Narodowej oraz Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych oraz Muzeum Dulag 121. Tegoroczne Obchody zostały objęte Patronatem Narodowym Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Andrzeja Dudy w Stulecie Odzyskania Niepodległości. Z uwagi na obecną sytuację zagrożenia epidemicznego, w tym roku formuła uroczystości była skromniejszy niż w latach ubiegłych, a Obchody odbyły się bez udziału najważniejszych gości – Świadków Historii, byłych więźniów obozu Dulag 121 w Pruszkowie.

fot. Jacek Sulewski

Odsłonięcie tablicy na Cmentarzu Żbikowskim w Pruszkowie

Pierwsza część Obchodów miała miejsce na Cmentarzu Żbikowskim w Pruszkowie, gdzie została odsłonięta tablica upamiętniająca zmarłych i zamordowanych więźniów obozu przejściowego w Pruszkowie w okresie od 7 sierpnia 1944 roku do 16 stycznia 1945 roku, którzy zostali pochowani w zbiorowych mogiłach na terenie pruszkowskiego cmentarza. Fundatorem tablicy był Instytut Pamięci Narodowej. Tablicę odsłonili Poseł Zdzisław Sipera, Wiceprezes IPN dr Mateusz Szpytma, Starosta Pruszkowski Krzysztof Rymuza, Prezydent Miasta Pruszkowa Paweł Makuch oraz dyrektor Muzeum Dulag 121 Małgorzata Bojanowska.
– Mimo że minęło 76 lat nie udało nam się ustalić zarówno liczby zmarłych i zamordowanych w obozie przejściowym w Pruszkowie, jak i ich imion i nazwisk. Istnieją jednak relacje Świadków Historii i dokumenty świadczące o istnieniu miejsc pochówków. Dlatego przyszedł czas, by w sposób symboliczny uczcić ich pamięć. – mówi Małgorzata Bojanowska, dyrektor Muzeum Dulag 121 w Pruszkowie.
Proboszcz parafii Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny i zarządca Cmentarza Żbikowskiego ks. kanonik Bogdan Przegaliński poświęcił tablicę i wspólnie z uczestnikami tego wydarzenia odmówił modlitwę w intencji zmarłych. Uroczystości na Cmentarzu Żbikowskim zakończyły się złożeniem wiązanek kwiatowych przez przedstawicieli najwyższych władz państwowych i samorządowych, reprezentantów m. st. Warszawy, Instytutu Pamięci Narodowej, Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, a także członków związków kombatanckich i stowarzyszeń patriotycznych.

fot. Jacek Sulewski

Uroczystości pod pomnikiem „Tędy przeszła Warszawa”

Druga część obchodów Dnia Pamięci Więźniów Obozu Dulag 121 i Niosących Im Pomoc odbyła się na terenie byłego obozu Durchgangslager 121, gdzie przed pomnikiem „Tędy przeszła Warszawa” została odprawiona polowa Msza Święta w intencji więźniów obozu Dulag 121 i osób niosących Im pomoc, którą koncelebrowali: ks. Bogdan Przegaliński – proboszcz parafii Niepokalanego Poczęcia NMP w Pruszkowie ks. dziekan Marian Mikołajczak – proboszcz parafii św. Kazimierza w Pruszkowie oraz gość ks. Stanisław Maciej Kicman – były więzień obozu przejściowego w Pruszkowie.

– To nie była stacja przesiadkowa, to był przemyślany i przygotowany obóz selekcji, który przeszła cała Warszawa. Tu przeszła prawdziwie skrwawiona Warszawa. Byłem tu trzy dni, ale nie zapomnę tego miejsca nigdy. Nie zapomnę zapachu hali: smary, ludzkie wyziewy, bród cuchnących ran i to przerażenie, co dalej? – tak wspominał obóz Dulag 121 w czasie niezwykle poruszającej homilii ks. Stanisław Kicman.

Po zakończeniu nabożeństwa, któremu towarzyszyła piękna oprawa muzyczna zaprezentowana przez Zespół Pieśni i Tańca „Mazowsze”, nastąpiło wprowadzenie Kompanii Honorowej Wojska Polskiego dowodzonej przez por. Jakuba Tomkiewicza oraz odśpiewanie Hymnu Państwowego. W czasie uroczystości miała również miejsce ceremonia wręczenia dyplomów za „działania związane z ochroną pamięci narodowej” oraz listów nominacyjnych medalu „Opiekun Miejsc Pamięci Narodowej”, które w imieniu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego wręczył Kazimierz Kowalczyk – wiceprezes Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej. Pośród wyróżnionych znalazły się osoby zasłużone dla rozwoju lokalnej społeczności m.in.: Pan Jan Eljaszewicz, Pan Henryk Filipski, Pani Barbara Ratyńska, czy Pan Robert Falkowski Pani Małgorzata Włodek, a także Piotr Lewandowski, Łukasz Woźniak i Zbigniew Barański. Po uroczystym odczytaniu Apelu Pamięci przez oficera Pułku Reprezentacyjnego Wojska Polskiego żołnierze Kompanii Reprezentacyjnej Wojska Polskiego oddali salwę honorową.

fot. Jacek Sulewski

W czasie trwania oficjalnej części uroczystości zostały wygłoszone również okolicznościowe przemówienia. Listy do uczestników tegorocznych Obchodów skierowali Marszałek Sejmu Elżbieta Witek, Premier Mateusz Morawiecki, Minister Mariusz Błaszczak, a także Prezes Instytutu Pamięci Narodowej dr. Jarosław Szarek i Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Pan Jan Józef Kasprzyk. Swoje przemówienia wygłosili Starosta Pruszkowski Krzysztof Rymuza oraz Prezydent Miasta Pruszkowa Paweł Makuch.

Podczas uroczystości byli obecni przedstawiciele instytucji państwowych oraz samorządowych m. in.: Wicemarszałek Sejmu Małgorzata Gosiewska, Poseł na Sejm Zdzisław Sipiera, Wiceprezes IPN dr Mateusz Szpytma, Dowódca Garnizonu Warszawa gen. dyw. Robert Głąb, Dyrektor Biura Kultury m. st. Warszawy Artur Jóźwik, Starosta Pruszkowski Krzysztof Rymuza, przewodniczący Rady Powiatu Stanisław Dymura oraz Prezydent Miasta Pruszkowa Paweł Makuch. Byli obecni również członkowie Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej, Stowarzyszenia Dzieci Powstania 1944, czy Stowarzyszenia Dzieci Wojny, a także przedstawiciele lokalnych organizacji pozarządowych m.in.: Pruszkowskiego Stowarzyszenia Patriotycznego, czy Pruszkowskiego Towarzystwa Kulturalno-Naukowego.

fot. Jacek Sulewski

Jednym z ostatnich akcentów tegorocznych Obchodów było złożenie wieńców pod pomnikiem „Tędy Przeszła Warszawa”. Całość oficjalnych uroczystości odbyła się w asyście Orkiestry Reprezentacyjnej Wojska Polskiego oraz 2. Kompanii Reprezentacyjnej Wojska Polskiego. Obchody Dnia Pamięci Więźniów Obozu Dulag 121 i Osób Niosących Im Pomoc w Pruszkowie zwieńczył występ Zespołu Pieśni i Tańca „Mazowsze”, którego niezwykle podniosłym momentem było odśpiewanie pieśni „Modlitwa obozowa” i „Matczyne ręce”.

Muzeum Dulag 121,
ul. 3 Maja 8A, Pruszków