Nadmierne przemęczenie czy niedoczynność tarczycy?

U progu wiosny niezwykle często skarżymy się na przewlekłe zmęczenie, senność w ciągu dnia, konieczność ucinania poobiednich drzemek, spadek energii oraz brak chęci do jakiegokolwiek działania. Niektórzy są czasami bardziej depresyjni, często brakuje im celu w życiu. Wiele osób związuje te objawy z nadchodzącym przesileniem. Jednak te wszystkie objawy mogą być charakterystyczne dla choroby tarczycy, a dokładnie jej niedoczynności.

Tarczyca może przysparzać nam wielu problemów. Cierpimy na jej niedoczynność, nadczynność lub zmagamy się z licznymi guzkami w jej okolicach. To narząd odpowiadający za wiele ważnych funkcji w organizmie. I właśnie dlatego powinniśmy o niego dbać. Tarczyca jest odpowiedzialna za produkcję hormonów: tyroksyny (T4) oraz trójjodotyroniny (T3). Substancje te przesyłane są wraz z krwią przez cały organizm i biorą udział we wszystkich najważniejszych procesach komórkowych, a zaburzenia związane z gospodarką hormonalną mogą powodować wiele niepożądanych objawów. Ponieważ tarczyca reguluje metabolizm, to zbyt wysoki poziom hormonów we krwi może spowodować szybką utratę wagi. Proces ten działa jednak w dwóch kierunkach. Szybkie tycie, bez żadnych zmian w sposobie odżywiania, może świadczyć o zaniżonym poziomie hormonów. Objawem problemów z tarczycą są także wspomniane wcześniej zaburzenia nastroju. Za nerwowość i drażliwość odpowiada nadczynność, czyli zbyt wysoki poziom hormonów. U chorych może występować również depresja, która pojawia się częściej u osób z niedoczynnością, natomiast za uczucie nieustającego zmęczenia, pomimo odpowiedniej ilości snu, odpowiada niedoczynność. Dodatkowym objawem jest tzw. wole tarczycowe.

Uczucie zimna odczuwane w środku lata, powinno skłonić nas do zbadania się pod kątem niedoczynności tarczycy. I odwrotnie – nadmierna potliwość w zimie może świadczyć o zbyt wysokim poziomie hormonów we krwi. Symptomem zaburzeń pracy tarczycy są również problemy z przesuszoną skórą. Niedoczynność powoduje spowolnienie przemiany materii, a co za tym idzie – zmniejszoną ilość wydzielanego potu. W efekcie skórze potrzeba natłuszczenia z zewnątrz. O problemach z tarczycą mogą świadczyć także bolesne i długie miesiączki lub odwrotnie – krótkie i bardzo skąpe. Zaburzenia hormonalne mogą powodować również utrudnione zajście w ciążę. Jest to spowodowane podwyższonym poziomem prolaktyny – produkowanej przez przysadkę mózgową, która blokuje inne hormony odpowiadające za owulację i cykl miesiączkowy.

Niedoczynność tarczycy u kobiet w ciąży może wpływać na rozwój mózgu dziecka. Właśnie dlatego kontrolowanie poziomu hormonów jest bardzo ważne w każdym trymestrze ciąży. Niski poziom hormonów może być również przyczyną wypadania włosów. Niedoczynność tarczycy zakłóca cykl wzrostu włosa, co w konsekwencji powoduje ich łamanie się i przerzedzanie. Zaburzenia hormonalne mogą także objawiać się: zaparciami, podwyższonym poziomem cholesterolu we krwi, problemami z pamięcią, a także przyspieszonym biciem serca. Innym, często występującym symptomem może być także guzek lub obrzęk w okolicach szyi. Wiążą się z nimi: problemy z połykaniem, bóle szyi lub gardła, a także nieprzemijająca chrypka.
Choć niedoczynność tarczycy może występować niemal w każdym wieku, to choroba ta zwykle dotyczy osób po 40 roku życia. Niestety (na nieszczęście dla płci pięknej) według różnych statystyk, choroba ta występuje od 5 do 10 razy częściej wśród kobiet. Z kolei w grupie osób powyżej 65 roku życia dotyczy około 6-10% kobiet, zaś wśród mężczyzn jest znacznie rzadsza, choć zapadalność na nią w tej grupie wiekowej już nieco wzrasta w stosunku do kobiet i dotyczy około 2-3% męskiej populacji. Wśród objawów niedoczynności tarczycy do najczęstszych możemy zaliczyć: osłabienie, zwiększoną męczliwość (osoba, która do tej pory bez trudu wykonywała domowe prace, nagle lub stopniowo traci dotychczasową werwę i często nie ma sił na dokończenie najprostszych prac domowych. Z kolei mężczyzna po powrocie z pracy często ląduje wygodnie w fotelu lub „bezsilnie” w łóżku, co przez jego partnerkę może być często odbierane jako objaw typowego męskiego lenistwa (a wystarczyłoby zalecić oznaczenie hormonów tarczycy, lub przesiewowo na dobry początek samego TSH). Niestety początkowy przebieg choroby, szczególnie gdy choroba zaczyna się łagodnie może być dosyć podstępny, a jej objawy bardzo subtelne, co utrudnia wczesne rozpoznanie, szczególnie wśród osób starszych, u których choroba przebiega skąpo lub zupełnie bezobjawowo.

Na co zwrócić uwagę

– nietolerancja zimna (osoba z niedoczynną tarczycą często w zimie „podkręca” kaloryfer, a w ciepłe dni pomimo odpowiedniego ubrania może mieć poczucie chłodu – jest to tzw. „zmarzluch”);
– pacjenci z niedoczynnością tarczycy niekiedy skarżą się na osłabienie pamięci i pogorszenie koncentracji, funkcje te zazwyczaj znacznie się poprawiają tuż po rozpoczęciu leczenia;
– wśród objawów mogą pojawiać się zaparcia, przez co chorzy często sięgają po ziołowe preparaty, od których po pewnym czasie mogą się „uzależnić”, a w związku z czym są one później trudne do odstawienia;
– jeśli niedoczynność tarczycy jest umiarkowana lub znaczna, osoba chora często przybiera na wadze i w ciągu kilku miesięcy może przytyć kilka lub nawet kilkanaście kilogramów, zaś osoby próbujące schudnąć pomimo redukcji przyjmowanych kalorii niestety nie osiągają zamierzonego rezultatu;
– innymi rzadszymi symptomami choroby mogą być skurcze mięśni, bóle stawów, zmniejszone wydzielanie potu, chrypka, a niekiedy zespół cieśni nadgarstka;
– wśród kobiet miesiączkujących częściej niż zwykle obserwuje się bardziej obfite krwawienia miesięczne;
– w ciężkiej postaci niedoczynności tarczycy w badaniu morfologii krwi może pojawić się niedokrwistość, a duży niedobór hormonów tarczycy znacząco wpływa na wzrost poziomu cholesterolu, co w przypadku nieleczenia choroby zasadniczej może przyspieszać miażdżycę, a zatem zwiększać ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, takich jak zawał serca, czy udar mózgu. Z tego powodu u niemal każdego pacjenta z podejrzeniem niedoczynności tarczycy należy obowiązkowo oznaczyć profil lipidowy. Wyrównanie funkcji tarczycy najczęściej powoduje powrót wartości cholesterolu do wartości prawidłowych.

Podsumowując, w przypadku niepokojących objawów nie powinniśmy zwlekać z konsultacją lekarską, zaś w ramach codziennej troski o zdrowie powinniśmy prowadzić dokładną samoobserwację, obserwację członków rodziny lub innych bliskich nam osób, która może znacznie przyspieszyć postawienie właściwego rozpoznania, a co za tym idzie zwiększyć szansę na szybsze uporanie się z problemem. Pacjenci, którym suplementuje się niedobory hormonalne poprzez podanie preparatów lewotyroksyny, już po pierwszych dniach leczenia czują znaczny przypływ energii, większą chęć do działania i często szybko zapominają, co oznacza słowo „przemęczenie”.

dr n. med. Mateusz Kuczabski

Dyrektor SPZOZ Piastun